Puur geluk

Ik werk al negentien jaar als kraamverzorgster in Winterswijk, en meestal weet ik van mijn cliënten meer dan hun eigen moeder. Ik was er die avond in de feestzaal van Hotel De Betuwe niet voor het werk — mijn nicht trouwde daar, tafel elf, naast de garderobe die naar gebraden eend en te veel Chanel rook. Maar de vrouw aan de bar, die had ik meteen in de gaten. Ze droeg een mosgroene jurk die niet uit deze provincie kwam, en ze bestelde een jonge jenever die ze niet opdronk.

Ze heette Marijke, hoorde ik later van mijn nicht. Marijke Doornbos, vijftig geworden op de dag dat ze terugvloog uit Turijn, waar ze drieëntwintig jaar had gewoond. Ze was daar accountant geworden bij een kantoor aan de Via Roma, had een appartement met uitzicht op de Alpen, dronk 's ochtends haar espresso op een balkonnetje van drie bij twee meter en werd door de buren gegroet met "buongiorno, signora Marijke" alsof ze er geboren was.

Maar in Winterswijk was ze het meisje dat op haar twintigste bijna trouwde met Reinout Kuiper. Dat verhaal kende iedereen hier, al vertelde niemand het hardop.

Reinout was de zoon van de fruitteler aan de Ratumseweg. Hij en Marijke plukten als kinderen samen appels achter het hek van zijn vader — stiekem, met vieze handen en het risico betrapt te worden door de oude Kuiper met zijn hond. Later, toen ze twintig was, vroeg hij haar ten huwelijk op de kermis bij de Jacobskerk, met een ijsje in zijn andere hand omdat hij vergeten was de ring apart te bewaren. Een week voor de bruiloft — de uitnodigingen waren al de deur uit, de bakker had de bruidstaart al besteld — stond hij bij het hek met een gezicht als krijt.

Er kwam een ander meisje bij hem, zwanger. Hij trouwde met haar in plaats van met Marijke. Dat is het hele verhaal, in de kern. De rest is wat een dorp doet met zo'n verhaal: fluisteren op de markt, medelijden bij de kruidenier, en een meisje dat zeven jaar later haar koffers pakt en naar Italië vertrekt omdat ze anders, zei ze tegen mijn nicht die avond aan de bar, "gewoon zou uitdoven, hier tussen dezelfde straten."

Ik hoorde dat laatste toevallig — ik stond een glas water te halen voor mijn schoonzus die zwanger was en niets met alcohol wilde. Marijke praatte niet tegen mij, ze praatte gewoon hardop tegen zichzelf, zoals mensen doen als ze denken dat niemand luistert.

Wat ik ook zag: ze had haar telefoon op de bar liggen, met het scherm naar boven. Er kwam een berichtje binnen van ene Marco — "Manca il tuo profumo di caffè la mattina, tesoro" stond er, iets met koffie en gemis, met een hartje erbij. Ze keek ernaar, zette het scherm uit, en bestelde toch nog een jenever, die ze wéér niet aanraakte.

Het bleek dat de feestzaal die avond niet zomaar bezet was. Reinout Kuiper — nu eigenaar van het hele fruitbedrijf, uitgebreid met een boerderijwinkel en een cateringtak — vierde daar de bruiloft van zijn enige dochter, Fenne. Diezelfde Fenne wier komst dertig jaar geleden Marijkes bruiloft had gekild. Ik zag Marijke dat aan de balie van de zaal horen, van een medewerkster met een leren agenda onder haar arm die zei dat er voor haar eigen verjaardagsfeest helaas geen ruimte meer was — "de eigenaar viert het huwelijk van zijn dochter, zijn enige."

En toen liep hij zomaar door de gang. Ik zag het gebeuren vanaf tafel elf, over de schouder van de bruidegom van mijn nicht heen: een grijzende man in een te strak zittend colbert die stokstijl bleef staan, en toen bijna rende.

"Marijke? Marijke Doornbos, ben jij dat echt?"

Ze draaide zich niet meteen om — ze had, zag ik, eerst haar hand op de leuning van de barkruk gelegd, alsof ze steun zocht bij een voorwerp voordat ze zich naar een mens durfde te keren.

Wat er daarna gebeurde, ken ik voor een deel uit eigen waarneming, voor een deel van mijn nicht, die toevallig serveerster kende bij het kantoortje achter de keuken waar Reinout haar mee naartoe nam. Koffie werd gebracht, toen thee, toen — tegen elven — een fles rode wijn uit de eigen kelder van het bedrijf. Ze zaten daar tot na middernacht, terwijl in de zaal de dansvloer volliep met bruiloftsgasten die "Als het avond is" meebrulden.

Reinout vertelde haar, zo hoorde ik van de serveerster die af en toe binnenkwam om glazen te halen, dat zijn huwelijk al jaren dood was. Dat hij en zijn vrouw naast elkaar leefden als huurders in hetzelfde pand. Dat hij was gebleven om Fenne, en nu Fenne getrouwd was, hij eindelijk de scheiding zou aanvragen. Hij pakte Marijkes hand op tafel, tussen de koffiekopjes, en zei het woord dat ze dertig jaar geleden had willen horen: dat hij altijd van haar was blijven houden, dat het lot haar precies op dit moment terug had gebracht, dat hij niet zou toestaan dat ze weer naar Italië vertrok.

Marijke trok haar hand terug — dat zag ik zelf, want tegen middernacht liep ik toevallig langs het kantoortje op zoek naar het toilet, en de deur stond op een kier. Ze zei niets. Ze stond op, pakte haar tasje, en liep de gang in, langs mij, zonder me te zien.

Ik dacht dat het daarbij zou blijven — een verhaal voor bij de koffie, meer niet. Maar drie weken later kwam ik Marijke opnieuw tegen, bij de notaris aan de Misterstraat, waar ik was voor de erfenispapieren van mijn schoonmoeder. Zij zat in de wachtkamer met een map op schoot, van dat stevige bruine karton met een elastiek eromheen. Ze herkende me van de bruiloft en knikte naar de stoel naast haar.

"Ik verkoop het huis van mijn moeder," zei ze, zonder dat ik ernaar vroeg. "Het staat al vijf jaar leeg sinds ze overleed. Vierhonderdtwintigduizend euro heeft de makelaar getaxeerd. Ik zet het op naam van de nieuwe eigenaar en het geld gaat naar mijn rekening in Turijn."

Ze klopte op de map alsof het een dier was dat ze geruststelde.

"En Reinout?" vroeg ik — ik kon het niet laten, na alles wat ik had gezien.

Ze haalde haar schouders op, en voor het eerst die ochtend glimlachte ze, klein en droog. "Ik heb hem gebeld. Gisteren. Gezegd dat ik het huis verkoop en volgende week terugvlieg. Hij vroeg of dat definitief was." Ze streek een denkbeeldig kreukje uit de map. "Ik zei: ja. En dat hij dertig jaar geleden ook al een beslissing had genomen, bij dat hek, met dat ijsje. Die van mij hoefde niet zo lang te duren."

De notaris riep haar naam. Ze stond op, stak de map onder haar arm, en liep de kamer in zonder om te kijken. Door de glazen deur zag ik haar later haar handtekening zetten, drie keer, telkens met dezelfde rustige haal.

Toen ze naar buiten liep, langs mij, rinkelde haar telefoon. Ik zag op het scherm, heel even, weer die naam: Marco. Ze nam niet op in de wachtkamer. Ze liep de trap af naar de Misterstraat, en pas beneden, op straat, tussen de fietsen bij de slager, zag ik haar de telefoon tegen haar oor leggen en in het Italiaans beginnen te praten — te snel voor mij om iets te verstaan, behalve, aan het einde, twee woorden die ze in bijna plat Achterhoeks eruit gooide, lachend: "Ik kom eraan."