Puur geluk in de Van Woustraat

Marijke voelde het al bij de brug over de Amstel: iets klopte niet. Ze versnelde haar pas, de fietstas sloeg tegen haar heup, en hoe dichter ze bij haar portiek in de Van Woustraat kwam, hoe zwaarder het gevoel werd. Alsof er iets onherstelbaars stond te gebeuren.

Haar moeder had haar gewaarschuwd, jaren geleden al, toen Marijke aankondigde dat ze met Bram ging trouwen.

"Je krijgt het zwaar met die man, meisje." Haar moeder roerde in haar thee, roerde en roerde, alsof de suiker nooit oploste. "Er zit iets in zijn ogen wat me niet aanstaat."

"Mama, hij is gewoon een normale kerel met een garagebedrijf." Marijke had haar ogen ten hemel geslagen. "Wat zie jij nou in zijn ogen?"

Haar moeder had geen antwoord gegeven. Alleen dat hoofdschudden, dat ene gebaar dat Marijke haar hele huwelijk zou achtervolgen.

Ze trouwden in mei, aten de bruidstaart op het terras van een restaurant aan de Reguliersgracht, en gingen op huwelijksreis naar Kreta. Daarna trokken ze in bij Marijke, in de bovenwoning die ze van haar oma had geërfd — twee kamers boven een fietsenwinkel, met uitzicht op de tramrails.

Om haar moeder ongelijk te bewijzen belde Marijke haar wekelijks met goed nieuws.

"Bram heeft me gisteren een jas gegeven, mama. Van echt suède."

"Alsof geluk in een jas zit." Haar moeder zuchtte door de telefoon.

"Hij wil me gewoon blij maken. Waarom kun je niet gewoon blij zijn met me?"

"Ik heb een naar voorgevoel."

De eerste twee jaar gingen voorbij zonder dat Marijke er erg in had. Bram had zijn garage aan de Wibautstraat overgenomen van zijn vader en verdiende goed — genoeg voor de huur, voor vakanties, voor een nieuwe keuken. Hij zei het vaak, bijna als een mantra:

"Een vrouw zorgt voor het huis, een man brengt het geld binnen."

Marijke knikte dan, poetste de ramen, kookte stamppot en soms iets ingewikkelders uit een kookboek. Maar op een avond, terwijl ze de afwas deed en naar de regen op het dakraam keek, besefte ze dat ze gek werd van de stilte overdag. Ze had een opleiding grafisch vormgeven gedaan. Waarvoor eigenlijk, als ze nooit een muis meer vasthield?

"Bram, ik wil weer gaan werken."

Hij legde zijn vork neer. "Hebben we soms geldgebrek?"

"Daar gaat het niet om."

"Waarom dan wel? Ik snap er niets van." Hij schudde zijn hoofd. "In dit huis werkt de man, en de vrouw—"

"Zorgt voor het huis, ja, dat weet ik." Marijke trok een scheve grijns. "Ik wil gewoon iets anders. Mensen zien. Iets maken."

Ze haalde diep adem en keek hem recht aan. "Ik wil iets bereiken, Bram. Ik kan niet de rest van mijn leven hier zitten wachten tot jij thuiskomt."

Voor het eerst in twee jaar schold hij haar uit. Echt schold, met woorden die ze niet van hem kende, terwijl hij door de huiskamer ijsbeerde en met zijn vlakke hand op het aanrecht sloeg. Marijke stond met de theedoek in haar handen en snapte niet wat er in hem gevaren was. Ze had toch niets vreselijks gezegd?

Vanaf die dag zat er een barst in hun huwelijk. Klein nog, bijna onzichtbaar. Maar een barst die je niet dicht, groeit — tot op een dag het hele kopje breekt.

Marijke solliciteerde ondanks alles bij een reclamebureau aan de Overtoom en kreeg de baan als junior vormgever. Het salaris haalde het niet bij dat van Bram, maar ze deed eindelijk weer waar ze goed in was. Als straf hield Bram op met cadeautjes geven. Compleet. Hij dacht dat ze daardoor wel bij zinnen zou komen. Maar het kon haar weinig schelen — na een jaar werd ze teamleider en kon ze zichzelf zelf trakteren.

Ze knapte de slaapkamer van haar moeder op, kocht nieuwe jassen, hield het huis nog steeds netjes, al waren de maaltijden simpeler geworden. Niet uit luiheid, maar omdat de tijd op was. Ze merkte niet dat Bram steeds afwezender werd, dat hij haar behandelde als een huisgenoot met wie hij toevallig de huur deelde. Hij kwam laat thuis van de garage, at zwijgend, keek naar de nieuwsuitzending zonder iets te zeggen.

"Gaat het goed tussen jou en Bram?" vroeg haar moeder elke zondag, als Marijke op de fiets langskwam voor koffie en appeltaart.

"Ja hoor, mama, alles goed."

Misschien had ze de waarheid moeten vertellen. Maar haar moeder had al hoge bloeddruk, en de huisarts had gezegd: geen stress, geen zorgen. Waarom haar dat aandoen?

Op een dinsdagavond, op de terugweg van haar moeders flat naar de Van Woustraat, zag Marijke in het parkje bij de Amstel iets over het gras rollen. Geen plastic tas die door de wind wordt voortgeblazen — dit ding rende. Echt rende, met korte sprongetjes, recht op haar af.

Toen het bij haar voeten belandde, bukte ze zich en zag ze een piepklein katje, drijfnat van de vijver, met ogen die te groot leken voor zijn kopje. Ze had nooit een kattenmens willen zijn. Maar op dat moment, in het licht van de lantaarnpaal, voelde ze iets breken en weer samensmelten in haar borst. Haar handen gingen vanzelf naar het beestje toe.

"Bram, kijk eens wat ik gevonden heb!" Ze hield het katje voor zijn gezicht, druipend nog een beetje op de houten vloer.

Hij keek er nauwelijks naar. "Waarom heb je dat meegenomen?"

"Wat is er mis mee?"

"Niks, alleen — waarom hebben we dat ding hier nodig? Krabt het behang kapot, verpest de bank. Ik moet niks hebben van huisdieren."

"Je wilt dus dat ik haar terugzet op straat?"

"Precies."

Marijke staarde hem aan en herkende de man niet meer die ooit haar hart gestolen had. Eerst mocht ze niet werken. Nu mocht er geen dier in huis komen. Alsof ze een olifant had binnengesleept in plaats van een katje van amper vier weken oud.

"Nee. Fien blijft hier. Kijk nou hoe lief ze is. Hoe kun je zo hardvochtig zijn?"

"Heb je haar al een naam gegeven? Nou zeg."

De ruzie die volgde was hun heftigste ooit. Bram stampte de slaapkamer in en sloeg de deur zo hard dicht dat een schilderij van de muur viel. Marijke bleef met Fien in haar armen op de bank zitten, luisterend naar het geluid van de tram buiten, en dacht: dit is niet meer de man met wie ik trouwde. Of misschien was hij dat altijd al, en had ik het gewoon niet willen zien.

Ze bleef bij haar besluit. Fien kreeg een mandje in de erker, een bakje bij de radiator, en binnen een week klom ze elke avond op Marijkes schoot terwijl die achter haar laptop zat te werken aan een campagne voor een supermarktketen. Bram negeerde het katje volledig — liep eromheen alsof het lucht was, at zijn brood met kaas in stilte, en verdween steeds vaker 's avonds "naar de garage, nog wat afmaken."

Pas na drie maanden begreep Marijke waarom hij zo vaak wegbleef. Ze was op een zaterdag onaangekondigd langsgegaan bij de Wibautstraat, met een thermoskan koffie omdat hij zijn portemonnee vergeten was. Door het raam van het kantoortje zag ze hem — niet aan het werk onder een auto, maar met zijn armen om Denise heen, de vrouw die de administratie deed. Ze lachte om iets wat hij zei, met haar hand tegen zijn borst.

Marijke zette de thermoskan niet neer. Ze liep terug naar haar fiets, reed naar huis, en zette Fien op haar schoot terwijl ze een halfuur naar de muur staarde zonder iets te doen.

Die avond, toen Bram thuiskwam en zijn jas ophing alsof er niets aan de hand was, vroeg ze hem recht op de man af hoelang het al speelde.

"Waar heb je het over?" Hij deed zijn schoenen uit, niet eens haar kant op kijkend.

"Denise, Bram. Ik zag jullie vanmiddag."

Voor het eerst zei hij niets terug. Geen ontkenning, geen leugen, geen excuus — hij liep gewoon naar de koelkast en pakte een biertje, alsof zij het over het weer had gehad.

"Al bijna een jaar," zei hij uiteindelijk, met zijn rug naar haar toe. "Sinds jij bent gaan werken en nooit meer thuis was."

"Ik was elke avond thuis, Bram."

"Niet met je hoofd."

Ze had kunnen huilen. Ze had kunnen schreeuwen, borden kunnen gooien, hem het huis kunnen uitzetten met alleen zijn autosleutels. In plaats daarvan ging ze de volgende ochtend, tijdens haar lunchpauze, naar een notariskantoor aan de Weteringschans dat ze via een collega had gevonden.

De notaris, een rustige man van een jaar of zestig met een dossiermap voor zich, legde uit dat de bovenwoning volledig op haar naam stond, geërfd van haar oma, dus buiten elke verdeling viel. Wat wél gedeeld moest worden, was de gezamenlijke spaarrekening: vierentwintigduizend euro, opgebouwd in acht jaar huwelijk. En de garage aan de Wibautstraat, die Bram op beider naam had laten zetten toen hij een lening nodig had voor nieuwe apparatuur — zonder dat Marijke zich ooit had gerealiseerd wat dat betekende.

"U heeft daar recht op de helft van," zei de notaris, en schoof haar een formulier toe.

Drie weken later stond Bram voor de deur van de bovenwoning met een verhuisdoos onder zijn arm, gebeld door zijn eigen advocaat die hem had verteld dat de garage nu voor de helft van zijn ex-vrouw was en dat hij haar zou moeten uitkopen, of de zaak verkopen en delen. Marijke deed niet open op de eerste bel. Ze zette koffie, gaf Fien haar avondeten, en pas bij de derde keer bellen liep ze naar de deur — niet om hem binnen te laten, maar om hem de sleutel van de garage terug te geven, die ze had laten bijmaken bij de sleutelwinkel op de hoek.

"Ik heb met de notaris gesproken," zei ze, terwijl ze de sleutel in zijn hand drukte. "Je kunt me uitkopen voor twaalfduizend euro, of we verkopen de zaak en delen de opbrengst. Je hebt dertig dagen."

Hij stond op de overloop, zijn mond half open, alsof hij iets wilde zeggen wat niet kwam. Achter Marijke, op de vensterbank van de erker, zat Fien zich te wassen, alsof er niets bijzonders gebeurde in de wereld.

Marijke sloot de deur, niet hard, gewoon vast in het slot. Ze liep terug naar de bank, nam Fien op schoot, en belde haar moeder.

"Mama, ik moet je iets vertellen. Je had gelijk over Bram."

Aan de andere kant van de lijn bleef het lang stil, en toen zei haar moeder, zacht: "Kom zaterdag langs. Ik zet appeltaart."