Zestig kilometer per dag naar Almere

Ik ben Marieke, tweeënveertig, projectleider bij een adviesbureau in Utrecht. Al negen jaar rij ik drie keer per week naar Almere en terug voor mijn ouders — een strook A27 die ik inmiddels blind zou kunnen rijden, met dat ene stuk bij Eemnes waar de file altijd begint zonder duidelijke reden.

Vorige week donderdag stond ik ineens voor hun deur. Geen aanleiding, geen verjaardag — ik had een afspraak in de buurt geannuleerd gekregen en dacht: dan ga ik nu maar even langs. Toen ik de sleutel in het slot stak en binnenliep, hoorde ik mijn moeder iets laten vallen in de keuken. Een pollepel, tegen de vloer.

"Marieke! Waarom zei je niks, dan had ik tenminste de soep al op tafel gehad."

Ze streek meteen met beide handen door haar haar en trok haar vest recht, alsof ze zich moest verantwoorden voor hoe ze erbij liep in haar eigen huis. Dat doet ze altijd. Ik heb het haar nooit horen uitleggen waarom.

Mijn vader kwam vanuit de woonkamer aanlopen, met dat tempo dat ik de laatste tijd steeds meer ben gaan opmerken en steeds minder probeer te benoemen. Hij droeg nog zijn ochtendjas, half twaalf 's middags. Vroeger stond hij om zes uur op om de kozijnen te schuren voordat hij naar zijn werk bij de scheepswerf ging. Nu duurde het traject van bank naar gang zeker twintig seconden langer dan ik me herinnerde van vorig jaar.

We gingen aan de keukentafel zitten, bij het raam met uitzicht op hun tuintje, waar de tomatenplanten dit jaar nauwelijks iets hebben opgeleverd — te veel regen in augustus, zei mijn vader, terwijl hij precies wist dat het eigenlijk kwam doordat hij ze deze zomer niet meer op tijd kon binnenhalen bij nachtvorst. We hadden het over de nieuwe buren die een trampoline hadden neergezet vlak tegen de schutting aan. Over de grasmaaier die al drie keer naar de fietsenmaker om de hoek was geweest omdat hij telkens afsloeg. Over het appelgebak-recept van mijn moeder, dat ze elke keer weer kwijt is in dezelfde la naast het bestek.

Toen stond mijn vader op om een glas water te halen. Bij het aanrecht leunde hij even met zijn volle gewicht op zijn hand tegen het werkblad. Niets dramatisch. Hij viel niet, hij wankelde niet. Maar hij stond daar net iets te lang stil, alsof hij eerst moest berekenen of hij genoeg kracht overhad voor de volgende beweging. Toen draaide hij het glas te snel vol, water klotste over zijn vingers op de vloer, en hij bukte niet om het op te vegen. Dat was voor mij vreemder dan het leunen. Mijn vader liet nooit iets liggen.

Ik moet te lang naar hem hebben gekeken, want mijn moeder zag het en zei, met die geforceerde luchtigheid die ze gebruikt als ze iets probeert weg te wuiven:

"Ach joh, niks aan de hand. Je vader wordt gewoon een dagje ouder, meer is het niet."

Die zin bleef hangen op de terugweg over de A27, tussen Almere en het Gooi. Wordt gewoon een dagje ouder. Meer is het niet. De man die me elke woensdagmiddag ophaalde van hockeytraining in zijn oude Opel Kadett. Die nooit een schoolmusical heeft gemist, ook niet die keer dat hij met griep en veertig graden koorts in de zaal zat. Ik reed tot Eemnes zonder de radio aan te zetten, wat ik in negen jaar nog nooit had gedaan.

Twee dagen later ging mijn telefoon tijdens een projectoverleg. Mijn moeder. Ze belt nooit overdag, hooguit een appje met een foto van iets uit de tuin. Ik excuseerde me, liep de gang op.

"Pa is even weggezakt op de bank. Hij reageert weer, hij zit rechtop, maar ik werd er niet goed van, Marieke."

"Hebben jullie de huisarts gebeld?"

"Hij wil niet. Hij zegt dat het door de warmte komt."

Het was zeventien graden die dag.

Ik stond met mijn rug tegen de gangmuur van kantoor, mijn collega's nog rond de tafel achter de glazen wand, en voor het eerst in negen jaar reed ik dezelfde middag nog een keer naar Almere, buiten mijn vaste woensdag om.

Hij zat inderdaad rechtop, met een kop thee die hij niet had aangeraakt. Toen ik binnenkwam, zei hij alleen: "Je hoefde niet te komen, hoor." Geen grap erachteraan, geen knipoog. Dat was niet zoals hij normaal tegen me praat.

Ik belde die avond zelf de huisarts, niet mijn moeder, en vroeg om een uitgebreid onderzoek — bloedwaarden, hart, balans. De assistente kon pas over drie weken een afspraak maken. Ik drong aan, ze bleef bij drie weken. Ik legde de telefoon neer en voelde me net zo machteloos als op de A27 bij Eemnes wanneer de file voor de zoveelste keer zonder reden vaststaat.

Mijn moeder nam het me kwalijk dat ik "meteen doorsloeg", zoals ze het noemde aan de telefoon de dag erna. "Je vader schaamt zich al genoeg, Marieke, en nu heb je de hele buurt kunnen zien dat je hals over kop kwam aanrijden." Ik zei niets terug. Ik legde de telefoon neer en reed die woensdag niet naar Almere — de eerste keer in negen jaar dat ik een vaste woensdag oversloeg, uit pure kwaadheid, en de hele avond bleef ik met dat besluit zitten alsof ik iets kapot had laten vallen dat ik niet meer kon lijmen.

De week erop reed ik toch weer. Mijn vader deed open voordat ik had aangebeld, alsof hij achter het raam had gestaan te wachten.

"Kom wat vaker langs, meisje," zei hij, zijn hand op mijn schouder, een hand die vroeger zo stevig was dat ik er als kind aan kon hangen en die nu nauwelijks gewicht leek te hebben. "Voor ons gaat de tijd nu wel erg snel."

Ik zette mijn woensdagavond vast in mijn agenda als terugkerende afspraak — "Almere, pa en ma" — zodat geen collega er nog een vergadering overheen kon plannen. De uitslag van het onderzoek kwam drie weken later: geen acute diagnose, wel een verwijzing naar de cardioloog voor verder onderzoek naar zijn hartritme, en het advies om alvast een traplift te overwegen voor boven. Mijn moeder zei aan tafel dat een traplift "nergens voor nodig" was en dat ze het er nog niet over wilde hebben.

Toen ik wegreed die avond, keek ik in mijn achteruitkijkspiegel. Ze stonden nog bij de deur, mijn vader met zijn hand losjes op haar schouder, en net voordat ik de bocht om ging riep hij nog iets naar me dat ik door het opengedraaide raam niet meer verstond — alleen zijn arm zag ik omhooggaan, en toen de heg die het zicht wegnam.