De rekening

Het feest was voor de zestigste verjaardag van Elly Verstappen. Op het grasveld van de villa bij Rhenen stonden tafels met roomkleurige tafellakens, lampionnen tussen de takken van de beuken en obers in witte jasjes. Vanaf de plek waar Sanne met de meisjes zat, kwam de geur van gegrilde spies alleen aanwaaien als de wind draaide. Vlak naast hen, achter de lage heg, lag het parkeerterrein voor het personeel: twee koelbussen en een bakfiets. De buitenlamp boven de personeelsingang deed het niet.

Bart Verstappen, de man van Sanne, liep tussen de gasten door met zijn glas omhoog. Hij sprak over de villa als over een persoonlijke overwinning.

"Twee miljoen driehonderdduizend euro. De deal van het jaar, dat zeg ik je. Dit landgoed is het bewijs van hoe ver ik gekomen ben."

Sanne hoorde het terwijl ze Noor haar jasje uittrok. De vijfjarige had een eikenblaadje in haar hand dat ze bij het hek had opgeraapt. Ze liet het al een half uur niet los.

Elly stond een stukje verderop, bij de buffettafel, met twee dames in blauwe jurken. Sanne wilde niet luisteren. Maar de stemmen droegen ver, alsof de vrouw er expres voor zorgde dat ze gehoord werden.

"Mijn Bart heeft het helemaal zelf gemaakt. Hij had niks toen zijn eerste kleinkind geboren werd… nee, kleindochter."

De twee dames lachten zachtjes. Elly pakte een kaasstengel en brak hem in drieën.

"Ik zeg altijd tegen mijn zoon: om de naam Verstappen door te geven heb je zonen nodig. Maar die vrouw daar… die heeft alleen twee dochters gekregen."

Sanne kneep haar vingers om de rand van de tafel. Het glas voor Noor wiebelde. Zij ving het op met haar hand.

Toen liep Elly het grasveld over naar de tafel waar Sanne en de meisjes zaten. Alice, acht jaar, was nog een broodje kroket aan het eten. Ze had net met haar vorkje het harde korstje eraf gesneden, zoals haar moeder haar had geleerd.

Elly kwam achter Alice staan. Ze stak haar handen uit en pakte het bordje.

"Oma heeft besloten dat dit spul niet voor jullie is."

Noor keek op van de tekening die ze met haar vinger op het tafelkleed maakte. Alice zag het bordje verdwijnen in de handen van haar oma.

"Oma, ik was nog niet klaar," zei Alice. Haar stem was vast, maar haar voet onder de stoel tikte tegen de tafelpoot.

Elly glimlachte met samengeknepen lippen en gaf de bordjes aan een ober.

"Geen gedoe, meisje. De hoofdtafel is voor wie deze familie echte erfgenamen heeft gegeven."

Verschillende familieleden hoorden het. Een oom bukte om zijn stropdas recht te trekken. Een nichtje deed haar tasje open en keek op haar telefoon. Niemand zei iets. Een ober schonk wat verderop nog wat wijn bij.

Elly zette een plastic bakje voor de meisjes neer. Het deksel had een barst. Erin lagen koude groenten, oud stokbrood en stukjes vlees vermengd met jus en paneermeel.

"Dit is genoeg voor drie."

Toen ze het bakje naar Alice schoof, klapte het deksel open. Een klodder jus kwam op de gele jurk van Noor terecht. Nog wat bleef op de mouw van Alice zitten.

De meisjes huilden niet. Ze keken naar hun vader. Bart hief zijn glas op vanaf de hoofdtafel.

"Sanne, begin nou niet weer. Mijn moeder weet hoe je zo'n feest organiseert. Laat mij de avond in vrede doorbrengen."

Sanne pakte het servet. Ze wreef rustig over de mouw van Alice, dan over de jurk van Noor. De stof was al verkleurd. Ze gooide het servet in het plastic bakje.

"We gaan," zei ze tegen de meisjes.

Alice trok haar aan haar mouw.

"Mama, ik heb nog een chocolade paasei in mijn zak. Ik heb geen honger."

Sanne tilde Noor op haar arm. Ze pakte Alice bij de hand. Ze stak het grasveld over zonder om te kijken. Achter haar brachten de obers dienbladen met wildragout naar de tafels. Iemand lachte. Iemand hief het glas op de verjaardag.

Op het grindpad van de oprit draaide Sanne zich half om. Ze zei het zonder haar stem te verheffen.

"Vanaf vanavond eet geen van beiden nog wat iemand anders beslist dat ze verdienen."

Bart liet zijn glas zakken.

"En wat ga jij dan doen?"

Sanne keerde zich naar hem. Ze keek hem recht aan. Ze maakte met haar vingers een gebaar alsof ze iets in de lucht doormidden scheurde.

"Om te beginnen stop ik met betalen voor jouw verhaaltjes."

Bart bleef met open mond staan. Elly kwam naast hem op het grind staan.

"Laat haar toch gaan. Morgen is ze wel weer bij zinnen."

Sanne liep door het hek naar buiten met de meisjes. Noor hield het eikenblaadje nog in haar gebalde vuist. Sannes auto stond schuin geparkeerd tegen de muur van het erf. Ze zette de meisjes op de achterbank, deed de gordels vast. Toen ging ze op de bestuurdersstoel zitten. Ze draaide het contactsleuteltje om. De motor startte meteen.

Noor vroeg: "Mama, waar gaan we naartoe?"

"Naar het centrum. Iets warms eten."

Sanne reed de onverharde weg af en sloeg de provinciale weg in. Ze reed een paar minuten zonder iets te zeggen. Toen pakte ze haar telefoon uit het opbergvakje. Zocht het nummer op. Belde.

"Meneer Van Dongen, goedenavond. Sanne Verstappen hier, ja. Sorry voor het late uur. Ik heb een gunst nodig."

Meneer Van Dongen was de accountmanager bij de Rabobank. Sanne legde hem twee dingen uit, met een vlakke stem, zoals wanneer je een aannemer instructies geeft.

"Ja, de hypotheek op het landgoed staat alleen op mijn naam. Ik wil dat vanaf maandagochtend alle automatische betalingen worden geblokkeerd. Allemaal. Ook de verzekering? Ja. En stuur een schriftelijke mededeling naar de villa. Met kopie aan de notaris."

Ze luisterde een paar seconden.

"Nee, het is geen vergissing. Bel me terug als het overzicht klaar is."

Ze hing op. Ze legde de telefoon in het vakje naast de versnellingspook. Achterin keken Alice en Noor uit het raam. Het donker daalde neer over de weilanden, de Utrechtse heuvelrug werd een donkere schaduw. Het dashboardlicht verlichtte Sannes profiel. Ze trilde niet. Ze huilde niet. Ze schakelde naar de vierde versnelling en gaf gas.

De klok op het dashboard gaf 19:17 aan toen bij de villa de obers begonnen met het opdienen van het toetje.

Op de oprit voor het hek kwam een donkere sedan aanrijden. Toen een tweede. Uit de eerste stapte een man met een leren koffertje. Uit de tweede stapte een ambtenaar met een envelop met briefhoofd. De ober bij het hek hield ze staande.

"Er is hier een privéfeest, heren."

De ambtenaar liet een pasje zien.

"Ik moet een akte overhandigen aan meneer Bart Verstappen."

De ober bracht ze naar het grasveld. Bart stond te proosten met een groepje collega's. Toen hij de envelop zag, hief hij zijn kin op.

"Wat is dit?"

De ambtenaar overhandigde hem de envelop.

"Mededeling van de bank. De hypotheek op het landgoed is opgeschort op verzoek van de rechthebbende. Een kopie van de opzegging van de gebruiksovereenkomst is naar de notaris gestuurd. Het pand wordt te koop gezet."

Bart pakte de envelop. Hij scheurde hem open met zijn duim. Erin lag een vel met de handtekening van Sanne. Onder de handtekening een bedrag: twee miljoen driehonderdduizend euro. En een vervaldatum: zestig dagen.

Elly kwam achter hem staan. Ze keek over zijn schouder naar het vel.

"Wat heb jij ondertekend?"

"Niks, mama. Het is… het is niks."

Maar Bart had zijn telefoon al in zijn hand. Hij zocht Sannes nummer. Belde. Sanne stond stil voor een verkeerslicht bij de ingang van het dorp. Ze keek naar het scherm en nam op.

"Sanne, wat is dit voor onzin? Mijn gasten…"

"Jouw gasten, jouw villa, jouw feest. Betaal jij."

"Maar ik kan geen twee miljoen betalen en…"

Sanne liet hem niet uitspreken.

"Bart, jij hebt de hele avond herhaald dat die villa het bewijs is van jouw succes. Jij hebt hem gekocht, toch? Dan is hij van jou. Ik ben gewoon de vrouw die alleen twee dochters heeft weten te krijgen."

Bart zweeg. Achter hem keken de gasten toe. Elly pakte de envelop uit de handen van haar zoon en smeet hem op de tafel.

"Ga weer aan het werk, dat is wat je doet. En die twee, die leren we goede manieren."

Bart antwoordde niet. Hij kreeg alleen met ingehouden stem eruit: "Sanne, niet waar iedereen bij is…"

"Nog een fijne verjaardag voor je moeder."

Sanne hing op. Ze legde de telefoon op de passagiersstoel. Ze keek naar de meisjes in de achteruitkijkspiegel. Alice was voorzichtig een servetje aan het openvouwen. Noor had haar hoofd tegen het raam gelegd en keek naar de lichten van het dorp die dichterbij kwamen.

"Mama, mogen we een ijsje?" vroeg Noor.

"Twee smaken?"

"Drie."

Sanne knikte. Het was de eerste keer die dag.

"Drie."

De donkere sedan reed het hek uit met de twee ambtenaren. De ober zag dat de buitenlamp boven de personeelsingang nu wel brandde. Hij wist niet wie hem had vervangen. Misschien de elektricien die er was voor de tuinverlichting.

Op het grasveld raapte Bart het vel op dat op de grond was gevallen. Hij streek het glad tegen zijn broekspijp. Elly was aan de hoofdtafel gaan zitten, alleen, met de twee gebroken kaasstengels voor haar lege bord.

Toen Sanne met Alice en Noor de ijssalon binnenliep, was het meisje achter de toonbank net de koeling af aan het sluiten. Ze keek op.

"We zijn nog open," zei ze.

Sanne tilde Noor op zodat ze bij de bakjes kon kijken.

"Chocolade, aardbei en vanille," zei Noor, tellend op haar vingers.

Alice koos alleen vanille. En terwijl het meisje de hoorntjes klaarmaakte, deed Sanne haar tas open. Ze vond het chequeboekje. Bladerde erdoorheen. Vouwde het dubbel en stopte het in de zak van Noors jasje, naast het eikenblaadje.

"Mama, wat is dat?" vroeg Noor.

"Iets wat ik niet meer nodig heb."

Het hoorntje was koud tussen haar vingers. Ze liepen naar buiten, de straat op. Buiten stond de maan wit boven de kerktoren van het dorp. Noor nam een hap van haar ijsje. Ze morste op haar kin. Alice keek naar haar moeder.

"Mama, is papa boos?"

"Ik denk het wel."

"En oma?"

Sanne gaf haar een servetje. Ze liepen naar de auto.

"Oma blijft achter om het toetje op te eten."

Alice glimlachte zachtjes. In haar zak smolt haar chocolade paasei langzaam. Ze haalde het eruit en maakte het open. Ze gaf de helft aan Noor. De andere helft hield ze omhoog naar haar moeder.

"Hier, mama. Het is nog steeds lekker."

Sanne pakte het stukje chocolade. Het was zacht geworden. Ze at het op. Toen bukte ze zich en keek Alice aan.

"Dank je wel."

Ze stapten weer in de auto. De motor startte. De provinciale weg was leeg. Sanne reed met één hand. Met de andere veegde ze Noors kin schoon met het servetje. Het chequeboekje bleef in de zak van het jasje, net iets bovenop het eikenblaadje.

Achter hen werd het dorp kleiner. Voor hen lag de donkere weg met de gele lichten van de lantaarnpalen. En iets nieuws in de lucht: de geur van gegrilde spies kwam van buiten, van het veld, en er was niemand meer die bepaalde wie het mocht ruiken.