Kanapka bez smaku w Bydgoszczy

Pracuję w cukierni na Śródce od jedenastu lat i myślałam, że widziałam już wszystko. Wesela odwoływane dzień przed, panny młode we łzach nad tortem, teściowe kłócące się o kolor lukru. Ale to, co zobaczyłam w zeszły czwartek, zapamiętam na długo.

Była kwadrans po siedemnastej, na zewnątrz mżyło, a w radiu leciała ta sama piosenka Sanah, którą puszczają od miesiąca na okrągło. Do lokalu weszła kobieta – może pięćdziesiąt kilka lat, płaszcz przemoczony na ramionach – i za nią mężczyzna w garniturze, wyraźnie zięć, bo od razu zaczęła mówić do niego "synku", chociaż on się krzywił przy każdym słowie.

Usiedli przy oknie. Zamówili dwie kawy i talerz ciastek na próbę – to znaczy, że planowali wesele albo chrzciny, u nas to standard, degustacja przed zamówieniem większego tortu. Nazwisko wpisane w zeszycie rezerwacji: Wierzbicka. Barbara Wierzbicka.

Nie podsłuchiwałam specjalnie, po prostu stałam za ladą i krajałam serniki na kawałki, a głosy niosły się w pustej sali, bo o tej porze mieliśmy tylko jeszcze jeden stolik zajęty przez studentki z laptopami.

– Mama zrobiła dla ciebie wszystko – powiedziała kobieta, mieszając kawę łyżeczką, choć cukier już dawno się rozpuścił. – Warsztat po tacie ci przepisałam, mieszkanie w bloku wyremontowałam za swoje, a ty teraz mówisz mi, że mam się wyprowadzić z tego domu, bo Kasia nie chce mnie widzieć na progu.

Zięć – dowiedziałam się później, że ma na imię Robert – patrzył w filiżankę i milczał chwilę za długo.

– To nie tak, mamo Barbaro. Chodzi o to, że warsztat teraz jest na mnie i na Kasię, i mamy plany…

– Plany. – Przerwała mu, odstawiając łyżeczkę z brzękiem o spodek. – Warsztat, który ja przepisałam na ciebie, żeby nie było podatku od spadku, bo Kasia mnie o to prosiła. Przepisałam, bo zaufałam.

Tu przyszła moja koleżanka Ania z talerzem ciastek – serniki, szarlotka, kawałek makowca – i postawiła między nimi. Robert wziął widelec, ale nie jadł, tylko obracał go w palcach.

– Jak mama może nie mieć gustu? – powiedział w końcu, cicho, jakby to była riposta na coś, co ona powiedziała wcześniej, zanim weszłam z zasięgu słuchu. – Kasia mówi, że mama by tylko zepsuła wesele swoim gadaniem przy gościach.

Kobieta wzięła widelczyk, odkroiła kawałek sernika, włożyła do ust. Żuła długo, patrząc gdzieś przez okno na przystanek tramwajowy, gdzie akurat czternastka stała w korku.

– To dobry sernik – powiedziała w końcu. – Ania, prawda? Dobry sernik.

Zapamiętałam to, bo to były pierwsze słowa, które w ogóle do mnie skierowała, i powiedziała je spokojnym, zwyczajnym tonem, jakby nic się nie działo, jakby przed chwilą nie usłyszała, że jej syn każe jej się wyprowadzić.

Robert wyjął telefon, popatrzył na ekran, odłożył z powrotem.

– Kasia czeka na odpowiedź. Chodzi o to, czy do niedzieli mama się wyprowadzi, czy będziemy musieli… załatwić to inaczej.

– Załatwić inaczej. – Powtórzyła to jak coś obcego, niesmacznego, tak jak ja bym powtórzyła nazwę składnika, którego nie znam. Potem wstała, wyjęła z torebki portfel, odliczyła dwadzieścia osiem złotych za kawę i ciastka, dołożyła jeszcze pięć na napiwek i położyła na stoliku.

– Powiedz Kasi, że w poniedziałek przyjdzie do niej notariusz. Nie ja. Notariusz z kancelarii przy placu Wolności, tej, gdzie robiłam testament po tacie. Warsztat przepisałam na ciebie warunkowo, Robercie, na wypadek, gdybyś potrzebował pomocy z podatkiem – w umowie darowizny jest zapis, że jeśli w ciągu pięciu lat sprzedasz albo wymienisz mnie z domu, wracam do współwłasności. Adwokat pani Nowakowskiej to sprawdzi. Mam kopię w segregatorze w domu, niebieskim, w szafce w przedpokoju.

Robert zbladł, aż musiał się oprzeć o stolik.

– Mamo, przecież myśmy się umówili…

– Umówiliśmy się, że będę babcią dla dzieci, które jeszcze nie przyszły na świat, a nie że będę spała w hotelu robotniczym pod Poznaniem, bo Kasia nie chce mnie widzieć przy stole.

Wstała, zapięła płaszcz, wciąż mokry, i wyszła bez pożegnania. Nie trzasnęła drzwiami – po prostu wyszła, dzwoneczek nad wejściem zabrzęczał jak zwykle.

Robert siedział jeszcze z dziesięć minut, sam, z nietkniętym makowcem na talerzu. W końcu zapłacił i też wyszedł, telefon przyłożył do ucha już na chodniku, i słyszałam przez uchylone drzwi, jak mówił: "Kasia, mamy problem, ten warsztat wcale nie jest tak czysto nasz, jak myśleliśmy".

Przez kolejny tydzień nic się u nas nie działo poza zwykłym ruchem, ale w środę wpadła sąsiadka Barbary, pani Halinka, która czasem u nas robi zakupy na drogę do córki w Toruniu, i powiedziała mi, kroiła akurat drożdżówkę, że w poniedziałek pod warsztat na Fordońskiej faktycznie podjechał notariusz z asystentką, a Robert stał na zewnątrz i próbował dodzwonić się do kogoś, kto nie odbierał.

Barbara nie wróciła już do naszej cukierni na kawę z synem. Ale w zeszłym tygodniu przyszła sama, zamówiła ten sam sernik i powiedziała Ani przy kasie, że warsztat teraz prowadzi razem z bratankiem, bo umowa darowizny jednak zadziałała, i że mieszka nadal w swoim domu na Skrzetusku, bo z tego się nie wyprowadziła nigdy.

Zjadła cały kawałek, do ostatniego okruszka, i zapłaciła dokładnie tyle, ile kosztował.