Rudy z klatki numer siedem — dlaczego Gucio wracał trzy razy do schroniska w Bytomiu

W kartotece koguta o imieniu Gucio widniały trzy zwroty w ciągu ostatnich osiemnastu miesięcy. Ostatnio wolontariusze przy porannej kawie już nawet nie zastanawiali się, komu go tym razem zaproponować — po prostu przesuwali temat.

Kasia postawiła transporter na wykafelkowanej podłodze izby przyjęć i rozpięła zamek. Rudy kocur wyszedł powoli, bez pośpiechu. Obwąchał róg klatki, ominął miskę z wodą i usiadł tyłem do drzwiczek. Pięć kilo trzysta gramów cichego uporu. Tak robił za każdym razem. Kasia już wiedziała: nie odwróci się.

Zmiana popołudniowa dobiegła końca. W schronisku przy ulicy Piekarskiej zostały tylko zwierzęta, po które nikt tego dnia nie przyjechał. Za oknem korytarza mżyło, a z warsztatu samochodowego po drugiej stronie ulicy dobiegał metaliczny łoskot — ktoś zamykał roletę na noc. Kasia przesunęła palcem po zimnym pręcie klatki.

— No i co, Gucio. Witaj z powrotem.

Kot nie drgnął nawet uchem.

Następnego dnia rozłożyła na biurku trzy formularze zwrotu. Pierwsza rodzina — młode małżeństwo z bloku na Miechowicach, mieszkanie dwupokojowe, balkon z widokiem na parking osiedlowy. Powód: „agresywny, chowa się, nie nawiązuje kontaktu". Wytrzymali dwa tygodnie.

Druga — kobieta koło czterdziestki, kawalerka po świeżym remoncie w centrum. Zapis: „nie zaadaptował się, syczy, chowa się pod wannę". Dziesięć dni.

Trzecia — mężczyzna z siedmioletnią córką. Powód: „dziecko się smuci, kot nie bawi się, siedzi w kącie". Tydzień.

Kasia przeczytała wszystkie trzy kartki jeszcze raz i potarła nasadę nosa. Papier pachniał tuszem z drukarki i cudzymi mieszkaniami. Sformułowania były do siebie podobne. I właśnie to podobieństwo drażniło, jak drzazga pod paznokciem. Coś się nie zgadzało, tylko Kasia jeszcze nie umiała powiedzieć, co.

Wszystkie rodziny przechodziły rozmowę kwalifikacyjną. Wszystkie podpisywały umowę adopcyjną. Wszystkie obiecywały cierpliwość.

Do biura zajrzał Tomek. Wysoki, chudy, w rozciągniętym szarym swetrze, okulary w cienkiej oprawce zsunięte prawie na czubek nosa. Oparł się ramieniem o framugę.

— No i co… znowu Gucio?

— No.

— Może on po prostu taki jest, Kasiu. Zdarza się.

— Jaki taki?

Tomek wzruszył ramionami.

— No… pechowy.

Słowo zawisło między nimi. Kasia ścisnęła plastikowy kubek z kawą tak mocno, że pękł i wgniótł się do środka. Rozluźniła palce, odstawiła kubek na bok. Kropla kawy popłynęła po biurku w stronę krawędzi formularza.

Do drugiej rodziny zadzwoniła w porze obiadu. Odebrali dopiero po szóstym sygnale.

— Halo? Tak, pamiętam. Rudy. Gucio. Nie, u nas bez niego wszystko dobrze, dziękuję.

Głos kobiety brzmiał równo, niemal znudzony grzecznością. W tle leciał telewizor, dobiegał stłumiony śmiech publiczności z jakiegoś show, i przez to wydawało się, że w tamtym mieszkaniu życie toczy się zwyczajnie i spokojnie.

— Proszę mi powiedzieć, jak zachowywał się pierwszego dnia?

— Pierwszego? Wlazł pod wannę i tam siedział. Wołałyśmy go. Wyciągałyśmy. Karmę podsuwałyśmy wprost pod pysk. Syczał.

— A potem?

— Drugiego dnia spróbowałam go pogłaskać. Podrapał mi rękę do krwi.

— A później?

— Później uznałam: skoro kot nie chce żyć z ludźmi, po co go męczyć.

Kasia trzymała telefon między uchem a ramieniem i zapisała w notesie: „wyciągały spod wanny". Podkreśliła.

— A próbowała pani dać mu czas? Zostawić samego, bez prób kontaktu?

Po drugiej stronie zapadła cisza. Usłyszała szelest telefonu w dłoni.

— A po co w ogóle brać kota, skoro nie wolno go dotykać?

Kasia nic nie odpowiedziała. Pożegnała się, odłożyła telefon i jeszcze długo siedziała, podpierając brodę dłonią. Za oknem deszcz stukał miarowo o blaszany daszek, jakby ktoś włączył metronom. Na sąsiedniej stronie notesu znalazła starą notatkę o pierwszej rodzinie, zrobioną kilka miesięcy wcześniej: „próbowali brać na ręce od pierwszego dnia". Postawiła obok znak zapytania i zamknęła notes. Ale samo pytanie się nie zamknęło.

W sobotę Tomek został do późna. Kasia weszła do korytarza cicho. Światło paliło się tylko w głębi, tam, gdzie stały klatki pobytu długoterminowego. Tomek siedział w kucki przed klatką Gucia. Nic nie mówił. Po prostu siedział i patrzył w podłogę. A za kratą kot robił swoje zwyczajne: siedział tyłem do drzwiczek, ogon owinięty wokół łap, uszy lekko odchylone.

Kasia już chciała zawołać Tomka, ale się zatrzymała. Bo usłyszała dźwięk. Gucio mruczał. Bardzo cicho, na granicy słyszalności. Równo, nisko, jakby gdzieś w środku pracował mały, miękki silniczek. Ten silniczek uruchamiał się wyłącznie w ciszy — dopiero wtedy, kiedy nikt nie wyciągał do niego rąk, nie zaglądał mu w oczy i nie wpychał jedzenia prosto pod nos.

Tomek podniósł wtedy oczy na Kasię i powiedział coś, czego ona nie zapomniała jeszcze przez wiele tygodni:

— Wiesz co, Kasiu… ja go od miesiąca odwiedzam. Nie karmię, nie głaszczę. Po prostu siadam. On zaczął podchodzić bliżej klatki, kiedy myśli, że nikt nie patrzy.

Kasia wróciła do biura i wyjęła z segregatora wszystkie trzy formularze. Rozłożyła je obok siebie na blacie i przeczytała po raz kolejny, tym razem szukając nie tego, co napisano, a tego, czego zabrakło. W żadnej z ankiet nie było słowa o tym, ile czasu rodzina dała kotu, zanim zaczęła próbować kontaktu. Za to w każdej powtarzało się to samo: pierwszy dzień, ręce, głaskanie, karma pod nos.

W poniedziałek zwołała krótkie zebranie wolontariuszy. Postawiła na stole trzy kartki i powiedziała, że od teraz procedura adopcji zwierząt z klatki numer siedem — tych po wielokrotnych zwrotach — będzie inna. Żadnego dotykania przez pierwsze dwa tygodnie. Żadnego przynoszenia na ręce z powrotem do miski, kiedy zwierzę się chowa. Tylko obecność. Siadać obok, czytać na głos, zostawiać jedzenie w spokojnym miejscu i wychodzić z pokoju.

Sama zgłosiła się jako pierwsza do testu tej metody. Zabrała Gucia do domu w niedzielę wieczorem, na próbę, bez żadnych zobowiązań wobec schroniska. Postawiła transporter w kącie salonu, otworzyła drzwiczki i usiadła po drugiej stronie pokoju z książką. Nie zawołała go. Nie spojrzała w jego stronę.

Kot wyszedł po czterdziestu minutach. Obszedł mieszkanie, obwąchał nogę stołu, kaloryfer, but zostawiony przy drzwiach. Usiadł w progu kuchni i patrzył na Kasię z odległości trzech metrów. Ona przewróciła stronę książki i nic więcej nie zrobiła.

Trzeciego dnia Gucio wskoczył na fotel obok niej, kiedy sądził, że śpi. Czwartego dnia otarł się o jej kapeć. Dziesiątego dnia zasnął na jej kolanach, kiedy piła herbatę, i nie pozwolił jej wstać przez dwie godziny, bo za każdym razem, gdy poruszała nogą, otwierał jedno oko.

Kasia nie podpisała żadnej umowy adopcyjnej od razu — powiedziała sobie, że da mu miesiąc próbny, jak wszystkim. Ale po trzech tygodniach poszła do notariusza po drugiej stronie ulicy i zmieniła tylko jedną rzecz w papierach schroniska: w rubryce „opiekun stały" wpisała własne nazwisko, a obok, w uwagach, dopisała odręcznie: „bez prawa zwrotu — na życzenie opiekuna".

Formularz powiesiła potem na tablicy korkowej w biurze, obok trzech starych kartek zwrotu. Żeby każdy nowy wolontariusz, zanim zapyta „może on po prostu taki jest", zobaczył najpierw to.