Puur geluk op de Zeelandbrug

Rikkert was drieënveertig toen hij Ilse leerde kennen, op een borrel van de scheepsbouwer waar hij toen nog aandelen in had. Hij bezat een havenbedrijf in Vlissingen, drie loodsen vol machines en een motorjacht dat hij "de Volharding" had genoemd, naar zijn opa. Ilse was toen negenentwintig, werkte als receptioniste bij een sportschool aan de Boulevard, en lachte om alles wat hij zei, ook als het niet grappig was. De eerste jaren voelden als een cadeau dat hij niet had verdiend. Ze zei steeds dat geld haar niets deed, dat ze hem had gekozen om wie hij was, niet om wat hij had. Hij geloofde haar. Waarom zou hij niet.

Na vijf jaar huwelijk begon Ilse drie keer per week te sporten bij Fit4Life, een sportschool net buiten Middelburg. Daar trainde Bram, de personal trainer met de aanstekelijke lach en de Renault Twingo op de parkeerplaats. Wat begon met appjes over trainingsschema's werd al snel iets anders. Op een avond, in de auto op de dijk bij Ritthem, met de geur van zilte lucht door het open raam, vroeg Bram het rechtstreeks.

"Waarom laat je je niet gewoon scheiden van die man?"

Ilse trok haar wenkbrauwen op en keek naar het water. "Omdat ik dan hooguit de helft krijg. Ik wil alles."

Vanaf dat moment veranderde er iets in haar hoofd, iets kouds en berekenends. Ze wist dat Rikkert bijna elk weekend met de Volharding de Oosterschelde op ging, soms tot voorbij de Zeelandbrug richting open water. Een ongeluk op zee — wie zou daar vraagtekens bij zetten? Weken lang speelde ze de perfecte echtgenote. Ze kookte stamppot met rookworst zoals zijn moeder die vroeger maakte, ze streek zijn overhemden zonder te klagen, ze vroeg elke avond hoe zijn dag was geweest. Rikkert, argeloos als altijd, merkte niets.

Op een zaterdagochtend in september, met de meeuwen krijsend boven de haven en de geur van diesel en zeewier die over de steiger hing, stelde Ilse voor om samen een weekend te varen, alleen zij tweeën. Rikkert stemde meteen in, blij dat zijn vrouw weer initiatief nam. Ze voeren voorbij de Roompotsluis, verder dan gebruikelijk, tot de kust nog maar een streep was aan de horizon.

Toen zag Rikkert Bram op het dek staan, naast de reling, met zijn armen over elkaar.

"Wat doet hij hier?" vroeg Rikkert, zijn stem hoog van verbazing.

Ilse gaf geen antwoord. Achter Rikkert stond Kees, de havenmeester die ze al maanden geleden had omgekocht met vijftienduizend euro, contant, in een bruine envelop. Rikkert probeerde zich los te rukken, maar met z'n drieën overmeesterden ze hem snel. Ze bonden zijn polsen vast met een touw en dwongen hem op zijn knieën op het teakhouten dek.

Pas toen begreep hij het.

"Ilse. Waarom?"

Ze keek hem aan zonder een spier te vertrekken. "Omdat ik het wachten zat ben."

Bram sleepte een roestige ankerketting aan boord, samen met een oud scheepsanker dat al jaren in de loods had gestaan. Ze klemden het uiteinde van de ketting om Rikkerts enkels. Hij keek zijn vrouw aan alsof hij tot de laatste seconde hoopte dat ze zou ingrijpen. Ilse keek weg, naar de horizon, naar niets.

Ze sleepten hem naar de reling. Bram gooide het anker als eerste overboord, daarna duwden hij en Kees Rikkert de Oosterschelde in. Ilse liep naar de rand van het dek. Een paar seconden lang zag ze luchtbellen aan de oppervlakte, en toen niets meer. Het water werd weer glad, alsof er niets was gebeurd.

Bram sloeg zijn arm om haar heen. "Het is allemaal van ons nu."

Ze ontkurkten een fles cava die ze speciaal hadden meegenomen en dronken op de overwinning, op het dek van een boot die niet meer helemaal van Ilse was — maar dat wisten ze op dat moment nog niet.

Terug in de haven van Vlissingen vertelde Ilse de politie dat haar man 's avonds te veel gedronken had, naar het dek was gelopen en overboord was gevallen. De zoektocht duurde twee dagen, met een reddingshelikopter van de kustwacht en vrijwilligers die de kust bij Domburg afspeurden. Er werd niets gevonden. Ilse speelde de rol van de verpletterde weduwe zo overtuigend dat de vrienden van Rikkert, tijdens een afscheidsdienst zonder lichaam in een kerkje bij Koudekerke, haar juist kwamen troosten.

Er was alleen een probleem. Een week later liet de notaris weten dat de erfenis niet zomaar kon worden vrijgegeven. Eerst moest Rikkerts dood officieel worden vastgesteld, en het politieonderzoek moest zijn afgerond. Twee dagen daarna stonden er rechercheurs voor de deur van de villa aan de Bermweg.

Ilse dacht dat het routinevragen waren. Maar een van de rechercheurs legde een foto op de eettafel, tussen de ongeopende condoleancekaarten.

Rikkert. Levend.

Ilse verbleekte, haar hand nog om de rand van de foto.

Wat ze niet wist: Rikkert dook al twintig jaar, sinds zijn tijd bij de marine in Den Helder, en had altijd een kleine noodset aan boord — een duikmes vastgeplakt onder de reling, voor het geval een lijn vastliep tijdens het vissen. Toen hij overboord ging, wist hij één voet los te wrikken vlak voordat het gewicht van het anker hem meesleurde. De ketting haakte even achter een stuk staal onder de romp van de Volharding, en die paar seconden vertraging waren genoeg om het touw om zijn andere enkel los te snijden.

Wat daarna gebeurde, was minstens zo belangrijk. Met zijn laatste kracht zwom hij naar boven, ver achter het jacht, waar niemand van de drie nog keek. Twee mosselvissers uit Yerseke, op weg terug van de percelen bij de Oosterschelde, zagen een arm boven het water en visten hem op. Rikkert wilde direct de politie bellen, maar de rechercheur die de zaak overnam vroeg hem een paar dagen te zwijgen. Er was bewijs nodig, en dat bewijs kwam er vanzelf.

Ervan overtuigd dat haar man dood was, begon Ilse te appen met Bram over de verkoop van de loodsen in de haven en het overboeken van geld naar een rekening in Luxemburg. Rechercheurs vonden bovendien een overschrijving van vijftienduizend euro naar Kees, gedaan een dag voor de vaartocht.

Maar het ergste moest nog komen. Op de Volharding zat een verborgen beveiligingscamera, iets waar Ilse niets van wist. Rikkert had die maanden eerder laten installeren, na een paar keer dat er dure spullen van boord waren verdwenen. De camera had bijna alles vastgelegd: de ketting, het anker, de duw over de reling.

Toen de beelden aan Ilse werden getoond, in een kale verhoorkamer op het politiebureau van Vlissingen, ontkende ze niets meer. Bram en Kees werden diezelfde avond nog aangehouden, Kees terwijl hij net zijn Twingo aan het volgooien was bij het tankstation aan de Buitenhaven.

Drie weken later liep Rikkert de rechtszaal in Middelburg binnen, mager, met een litteken op zijn kuit waar de ketting het vlees had opengehaald. Ilse zat aan de andere kant, tussen haar advocaat en een glas water dat ze niet aanraakte. Ze keek niet op toen hij binnenkwam.

Na de zitting ging Rikkert niet naar huis aan de Bermweg — dat huis liet hij binnen een maand verkopen, aan een gezin uit Goes met twee kinderen en een hond die meteen door de tuin rende. Hij liet zijn notaris in Middelburg een nieuw testament opstellen, waarin Ilses naam volledig werd geschrapt, en opende een aparte rekening voor de twee mosselvissers die hem hadden opgevist — vijftigduizend euro elk, "voor de moeite," schreef hij in de begeleidende brief.

De Volharding verkocht hij aan een duikschool in Zierikzee. Op de laatste dag voor de overdracht liep hij nog één keer over het dek, langs de plek bij de reling waar de camera had gehangen, en ademde de lucht van teer en zilt water in. Toen gaf hij de sleutels af, tekende de papieren, en liep de steiger af zonder nog om te kijken.